Trẻ thơ VN

--------------------------------------------------------------------------------

Hôm đó tôi nằm ôm hai giỏ thuốc chờ tới khoảng 3 giờ sáng mới có chuyến xe lam đầu tiên chở hàng từ Cam Ranh ra Nha Trang. Tôi đi bán thuốc xong, rồi mua hàng cho chuyến vô, mang lên nhà bà Cụ gần ga Phú Vinh ngủ rồi khuya lại đi. Thấy tôi chần chờ muốn đạp xe về thăm con, bà Cụ bảo:

-Thôi cô ạ, cô nên ngủ một giấc cho khoẻ rồi khuya đi. Về trên đó khó dứt được. Có khi phải ở lại trên đó nữa.

Nhìn trời bắt đầu chuyển mưa, những hạt nước nặng trĩu lắc rắc rơi, tôi đành ở lại. Chưa đến tháng Mười mà mưa suốt. Chuyến vô phải mặc áo mưa, khó khăn cho việc di chuyển nhưng lại không sợ hàng bị ướt, vì thuốc Tây tôi bỏ mỗi loại vào túi nhựa lớn, gài kim, rồi xếp kín vào thêm hai lần túi, sau đó bỏ vào bụng. Tôi chuẩn bị kỹ như vậy vì lỡ nếu không có đò, tôi sẽ phải gánh dầu qua sông. Tuy người bị ướt nhưng không thể nào ướt thuốc được. Thuốc mà bị ướt là xem như phải vứt đi vì trong đó có nhiều loại thuốc bọc bằng chất đường.

Khuya hôm đó trời mưa như trút. Tôi vô được đến làng Phước Thiện. Không thấy bóng người đi buôn như trước, tôi vẫn mua thuốc, nén chặt trong hai giỏ cát rồi đến nhà chú Cúc xin hai bao nhựa lớn. Ông đưa cho tôi bốn bao. Tôi lấy hai bao. Mỗi bao tôi bỏ một giỏ thuốc, trùm kín quanh đáy giỏ bằng lớp nhựa dày, lỡ như tôi có mệt, để xuống nghỉ cũng không lo nước thấm vào giỏ thuốc. Còn một bao tôi phủ kín ở trên.

Chiều hôm đó, tôi gánh thuốc chạy trong mưa xuống ngay chợ Phước Thiện, đi chuyến xe cuối để đến ga Tháp Chàm. Ga vắng. Sau khi xếp hai sọt hàng dưới ghế, tôi ngồi nghỉ một lát thì hành khách bắt đầu đến, nhưng ít hơn mọi hôm. Không ai bán trà đá, chỉ có vài gánh cơm.

Chị bán cơm nói:
-Hôm nay tàu ra đến ga Tháp Chàm này rồi sáng vô lại Sài Gòn chứ không về Nha Trang vì đường ray ở ga Suối Dầu bị nước mưa lấp đá, nghe nói cả cây số. Đường xe hơi cũng không đi được vì nghe đâu ở đó bị lụt dữ lắm.

Tôi cám ơn chị cho tin, trong lòng buồn rầu vì lá thuốc đã rưới nước, nếu để lâu e sẽ bị mốc. Tôi chưa biết phải tính sao, lòng nghĩ mọi người khôn quá, nghỉ hết trơn, còn mình dại, đội mưa đi như thế này.

Được một lát, Phúc mình mẩy ướt như chuột lột, gánh hai cái sọt chạy vô. Tôi kêu lên:

-Trời ơi! Mưa mà cũng đi hở con!

-Dạ, con mua hàng lỡ rồi. Với lại con nghĩ trời mưa mình đi thì an toàn hơn!

-Nghe nói tàu sáng nay phải quay trở vô Sài Gòn chứ không ra được Nha Trang.

-Con cũng nghe vậy. Bây giờ tính sao đây dì?

Ngồi nghỉ một lát, áo quần bắt đầu khô. Chợt Phúc nói:
-May mà con gặp dì, trời còn thương con!

Tôi rầu rĩ đáp:
-Dì cũng đang khổ đây chứ có giúp gì được cho con đâu mà bảo trời còn thương!

-Hay là... dì cháu mình mạo hiểm đi Sài Gòn bán nghe dì?

-Ừ, đành phải vậy! Có con, dì cũng dạn. Nhưng dì cũng là đi lần đầu thôi, không hơn gì con đâu.

Phúc nói:
-Đi đại đi dì! Chứ ngồi ở đây, mình tốn ăn uống mà biết mấy ngày mới về được Nha Trang?

Khuya đó, sau khi mua cước phí 50 ký đồ phế liệu, chúng tôi hai dì cháu gánh hàng ra. Trời vẫn mưa. Sau khi chúng tôi để sọt đồ xuống gầm ghế, tàu bắt đầu xình xịch chuyển bánh.

Tôi ngồi cạnh Phúc nói:
-Khi không lại đi Sài Gòn, chắc má con lo lắm!

Phúc thở dài:
-Con nghĩ chắc má con đang khóc ở nhà.

Hai dì cháu ngồi im lặng một hồi. Tôi bảo:
-Con gọi thằng nhỏ bán bánh mì lại mình mua một ổ. Con một nửa, dì một nửa. Ăn sáng đi con!

Phúc gọi thằng bé bán bánh mình. Mua xong, thằng bé nói:
-Em nghe nói hôm nay tàu sẽ bị tuôn ở ga Mương Mán đó chị. Tụi nó mà lên goong nào là sạch goong đó.

-Bây giờ làm sao? Em cố tìm cách giúp chị với!

Thằng bé gãi đầu:
-À, để em đi bán. Nếu gặp goong nào có mấy bà Chàm đi bán thuốc Nam hay gụ đất, em sẽ dẫn chị đến đó. Chị nhét hàng của chị bên trong, thuốc Nam và gụ đất chị để ở ngoài là an toàn. Thường họ ít tuôn mấy goong có mấy bà Chàm đi bán thuốc Nam.

Nói xong, thằng bé quay đi.

Chúng tôi đang buồn bã ngồi ăn, được một lát, thằng bé quay lại.

-Chị à, cách đây hai goong là goong của mấy bà Chàm. Đến ga kế tiếp, tàu dừng khoảng 10 phút. Em bước xuống, đứng dưới đất, ngay goong nào là chị gánh chạy tới đó cho nhanh rồi lên goong, chớ trên tàu chật như vậy làm sao gánh đi được!

Thằng bé sốt sắng, tận tình. Chúng tôi mua thêm mỗi người hai ổ bánh mì, để dành ăn nguyên ngày và qua đêm. Sau đó rút mấy sọt hàng ra sẵn. Tàu vừa ngừng lại, thằng bé làm như lời nó nói. Chúng tôi cám ơn rối rít.

Trời đã xế chiều. Bụng bắt đầu đói. Mỗi người ăn thêm nửa ổ bánh, rồi ngủ không biết được bao lâu thì nghe tàu ngừng. Mọi người hốt hoảng, la ơi ới:

-Thuế vụ tuôn tàu!

Chúng tôi choàng tỉnh. Một đoàn thuế vụ mang súng hùng hổ lên goong, bao nhiêu đồ đạt đều quăng xuống hết, bất kể người khóc than xin xỏ. Có nhiều người, nhất là thanh niên, liều lấy lại hàng chạy qua goong khác. Tiếng súng bắn chỉ thiên nổ giòn. Khiếp quá! Đây là lần đầu tiên tôi chứng kiến cảnh tuôn tàu.

Phúc cũng hoảng sợ, thì thào:
-Dì ơi, họ tuôn đúng goong hồi nãy mình ngồi đó dì!

Đúng giờ, tàu bắt đầu xình xịch chuyển bánh. Mọi người trong các goong chưa bị tuôn như tôi cũng bị một phen hú hồn. Nhìn cảnh những người ở dưới đất, nước mắt tôi chảy dài. Cái khổ này không biết đến khi nào mới dứt!

Tỉnh hẳn, tôi và Phúc chia nhau mỗi người nửa ổ bánh mì.

-Dì ơi, rồi mình xuống ga nào hở dì?

-Đây là lần đầu tiên dì đi, nhưng dì nghĩ ga cuối cùng là ga Bình Triệu. Vậy ga Bình Triệu là ga lớn. Hay là mình xuống ga trước ga Bình Triệu đi. Dì sợ ga lớn hay có du kích và quản lý thị trường.

-Vậy mình xuống ga nhỏ là ga Thủ Đức.

Tôi bảo Phúc:
-Con gọi mua nước trà đá đi con.

Phúc đưa tay ngoắc thằng bé bán trà. Hai người chúng tôi ngạc nhiên:

-Ủa, cũng con nữa hả? Bán hết bánh mì rồi hả con? Rồi lại bán trà đá! Mà trà đá đâu con bán vậy?

Thằng bé cười:
-Dạ, từ Suối Cát vô con bán bánh ú. Hết bánh ú con chạy xuống ga gần đó lãnh bánh mì.

-Nhưng mà dì thấy có thịt và rau dưa ớt, nước tương nữa mà!

-Em con nó ngồi goong đằng kia giữ bình nhựa nước trà thiệt đậm và bình nước lạnh với bịch thịt, chả, rau dưa các thứ. Khi nào hết đá, con xuống ga mua sau. Con bán xong bánh ú, đến chỗ em con. Nó vô sẵn thịt và các thứ trong bánh mì. Con tay xách ấm, ly, vai mang bánh mì đi bán.

-Con vất vả quá! Chen lấn thật tài!

Thằng bé lại cười:
-Dạ, bán này chỉ có tài chen lấn thôi đó dì chớ bán thì ai mà bán hổng được!

-Cẩn thận nghen con! Kẻo mất tiền thì tội con lắm!

-Dạ, má con may cho con cái yếm hai túi thiệt sâu. Bên trong con bỏ tiền chẵn, gài kim cúc, bên ngoài con bỏ tiền lẻ để thối tiền cho khách, với mua đá và bánh mì.

-Con giỏi quá! Vậy nhà không có anh chị lớn hay sao?

-Ba má con có bốn người con. Chị con với má lo gói bánh ú. Gói nhiều lắm để bán ở chợ và tại ga Suối Cát. Còn con bán trên tàu. Anh con làm rẫy và kiếm củi.

-Vậy còn ba con?

Thằng bé rớm nước mắt.
-Ba con đi tù cải tạo.

Cảm giác xót xa bỗng dưng xâm tràn. Tôi nói:
-À, thì ra con cũng cùng cảnh ngộ. Ba chị Phúc đây là thiếu tá. Giờ đang đi tù cải tạo ngoài Bắc. Ông xã dì đang cải tạo ở trại Tuy Hòa. Dì với chị Phúc cám ơn con. Nếu không có con mách thì tụi dì đã mất hết vốn rồi.

Thằng bé rót đưa tôi và Phúc mỗi người một ly trà đá. Tôi hỏi:
-À, theo con, dì nên xuống ga Bình Triệu hay ga Thủ Đức?

-Dì nên xuống ga Thủ Đức. Ga nhỏ an toàn hơn. Bộ dì đi lần đầu hả?

-Ờ, vì tàu từ Tháp Chàm không ra được Nha Trang nên dì phải đi Sài Gòn.

-Nếu dì không biết chỗ bán hàng, dì có thể hỏi mấy người xe thồ để họ giúp dì.

-Dì cám ơn con. Con lanh quá!

Thằng bé nhoẻn miệng cười.
-Con chào dì!

Nói xong, nó lách người qua đám đông. Vừa chen lấn, vừa rao: "Trà đá đây!" Rồi thằng bé cất tiếng hát: "Ba em là Ngụy quân, ngày mai đón ba về đi vùng Kinh Tế Mới... Trà đá đây! Trà đá đây!" Tôi nhìn theo dáng thằng bé gầy gò mà khóc tức tưởi. Cũng là một trẻ thơ mới chừng đó tuổi mà phải lo kiếm ăn, kiếm tiền phụ gia đình! Tương lai mù mịt!